Ömer Demir

Dünyada altýn fiyatlarý 2010 yýlýnda 2009 yýlýna göre % 29 oranýnda yükseldi. 2001 yýlýndan baþlayarak bugüne deðin geçen 10 yýlda, altýn fiyatlarýnýn üst üste 10 yýl boyunca artýþý ,gözleri yine bu güvenli limana  çevirdi. Þartlar ayný kalýrsa bu yýlda altýnýn ayný performansý sergilemesi bekleniyor. Finansal krizler ve dünyada beklenmedik siyasi kargaþa makroekonomik dengeleri bozmakta ve sermaye piyasalarýný da olumsuz olarak etkilemektedir.  Altýn fiyatýný makroekonomik faktörler olarak belirtilen faiz oranlarý, enflasyon, para arzý, sanayi üretim endeksi, dolar,euro gibi yabancý para kurlarýndaki deðiþmeler,kur savaþlarý ve mücevher talebi ile hisse senetlerinin fiyatlarý altýn fiyatlarýný olumlu veya olumsuz yönde etkileyebilmektedir.  Özellikle finansal krizlerin yaþandýðý dönemlerde ve dünyadaki siyasi kaos ortamý ile talep sektöründe yaþanan iyileþme ile ekonomideki büyümelere paralel satýn alma gücündeki iyileþme altýnýn yükseliþini ivmelemekte ,küresel ekonomideki belirsizlikler altýn fiyatlarýnýn yükseliþine katký saðlamaktadýr.

MÜCEVHER TALEBÝ

Global mücevher talebinin 2010 yýlýnda bir önceki yýla göre  %20 oranýnda artarak toplam 3550  tona ulaþmasý altýn fiyatlarýný arttýran bir faktör.  Özellikle Hindistan’dan gelen mücevher sipariþlerine baðlý altýn talebi , toplam üretimde ki bu rakamlarda epeyce etkili.  Hindistan ve Çin 2010 yýlýnda toplam talebin %70 ini sýrtlamýþ durumda. Kalan kýsmýn %10 civarý sanayi talebi. Sanayi talebi geliþen teknoloji sayesinde geçen yýllara göre oranýný arttýrmýþ durumda. % 20 lik bölüm ise yatýrým amaçlý talep. Arz tarafýnýn sadece yarýsý madenlerdeki üretimden ,geriye kalan yarýsý ise  külçe ve hurda altýndan temin edilmiþ durumda.

MERKEZ BANKALARININ ROLÜ

Ülke Merkez bankalarý ve Ülke hazineleri ellerinde altýn rezervi tutarlar .Dünyadaki toplam altýn rezervinin dörtte biri ABD  Merkez bankasýnýn stoklarýnda yer almakta .Bu rakamýn 30 bin tonun üzerinde olduðu düþünülüyor.  Bu rezervlerin piyasalara çýkmasýna yönelik haberler ve rezerv attýrýp azaltýlacaðý haberleri ile IMF in stok durumu da fiyatlarý ciddi þekilde oynatmaya yeten etkenlerden. 1980-2000  yýllarý arasýnda altýn saðlayan taraf konumunda olan Ülke Merkez Bnakalarý 2001 yýlýndan bu yana hep alýcý konumuna rezerv attýrýcý pozisyona geçti. IMF, piyasa dengelerini bozmadan 403,3 tonluk altýn satýþ programýný baþarýyla gerçekleþtirdi. IMF, tamamý piyasa fiyatlarýndan piyasa dýþý iþlemlerle gerçekleþtirmek üzere Hindistan Merkez Bankasý'na 200, Sri Lanka'ya ve Bangladeþ'e 10'ar ve Mauritius'a ton altýn sattý. Ýlave olarak Baþta Çin ve Hindistan olmak üzere geliþmekte olan ülkelerin Merkez bankalarý artan F/X rezervlerini artýk G7 para birimlerinde deðil,  altýnda deðerlendirmeyi tercih ediyor oluþu da ibreyi yukarýya çekmeye yetiyor.

ENFLASYON - ALTIN ÝLÝÞKÝSÝ

Enflasyon oranlarýndaki artýþ ile ABD ‘de neredeyse sýfýr olan faiz oranlarýnýn hakim oluþu yatýrýmcýlarýn paralarýnýn faiz ile koruyamamalarýna sebep olmakta ve bunun sonucu olarak altýna yatýrýmý beslemektedir. Bu artýþýn ardýnda Merkez bankalarýnýn enflasyona ne kadar hakim olduklarýna yönelik verdiði güven var. Enflasyonun yükseliyor oluþu ve trendin devam ediþi altýn fiyatlarýnýn kolay kolay düþmeyeceðinin habercisi. Dolar ve diðer para birimlerine olan güven azaldýðýnda altýn talep görüyor ve fiyatlar yükseliyor. Kýsaca altýn ve diðer para birimlerine olan talep terazinin iki kefesi gibi; biri aþaðýya basarken diðeri yukarý gidiyor.  Biri baský altýna alýnýrken diðerini çarklarý kýrmadan baskýlamak imkansýz oluyor.  Yeni bir kriz gelirmi korkusunu hala içinde taþýyan piyasalarýn konjonktürel salýnýmýn kontrolden çýkmasý korkusu dünya ekonomisinin resesyona girmesi ve bunun getireceði deflasyon (fiyat düþüþü) ile resesyonun aðýrlaþmasýný ya da tersine  enflasyonun hýzla ve kontrolsüz  þekilde yükselmesini saðlar .Yani Merkez Bankalarý ya  çok para basýp resesyondan çýkmaya ya da faizleri radikal þekilde hýzla yükseltilip enflasyonun önü alýnmaya çalýþýlacak. Her iki  durumda da  para  birimlerinin alým gücüne olan güvenin kaybolmasý ve altýn fiyatlarýnýn hýzla artmasý kaçýnýlmaz.

SPEKÜLASYON

Spekülasyon; bir malýn olasý fiyat deðiþikliklerini öngörerek ve mevcut tüm riskleri üstlenerek, düþük fiyattan alýnýp yüksek fiyata satýlmasý ya da ileri vadede þimdiki fiyatýna göre düþeceði varsayýmý ile yüksek fiyattan satýlýp düþük fiyata geri alýnmasý iþlemidir.  Yukarýda saydýðým altýn fiyatýný etkilen faktörlerin  aslýnda Hedge fonlar ile  yani bir piyasada pozisyon alýnmasý sonucu oluþan risklerden diðer piyasalarda (futures, options vb.) pozisyon alarak korunma iþlemi sonucu ,ülke verilerinin geleceðe ait belirsizlikler ile globalleþen dünya sonucu  hýzlý para hareketlerinin yaþanmasý, kýsa vadeli düþünüp alýnan ve geleceðe dair olumlu bakan yatýrýmcýlarýn bu fiyatlardan açýða altýn satýþ  pozisyonlarýndaki ani deðiþimler fiyatlarý sert þekilde oynatabiliyor.  Spekülatif tarafý ise  büyük yatýrýmcýlarýn önce pozisyonlarýný almalarý sonra diðer küçük yatýrýmcýlarý temel faktörlerin yönünü gösteren açýklamalarla ikna edip ,bu oyuncularý sahaya yani piyasaya sokmalarý ve fiyatlar daha da yükselince de pozisyonlarýndan çýkmalarýndan ibaret.

SÝYASÝ NEDENLER

Altýn fiyatýný yine ani arttýran sebeplerden biridir Siyasi bakýþ. Savaþ, afet, terörizm gibi arz ve talebi sert þekilde etkileyen belirsizlikler ortaya çýktýkça tabir yerinde ise altýnýn yükseliþinin ekmeðine yað sürer.  11 EYLÜL saldýrýsý sonrasý  altýnýn onsunun inanýlmaz artýþý,Afganistan ve Irak’tan gelen her haberde ons fiyatýndaki deðiþimler, hava raporunda geçen kasýrganýn bile altýnýn yükseliþine katkýda bulunduðu hep beraber yaþadýk.  Son dönemde Mýsýr ,Tunus ve Ortadoðuya yayýlan siyasi kaos ortamý da son geliþmelere baðlý olarak trendi yukarýya çekmeye yetti. Eðer Orta Doðuda ki gerginlikler artarak devam eder ise Altýn fiyatlarý daha da týrmanýr.Bu durumda fiyat 1365 seviyelerini test ettikten sonra 1400'lü seviyelere kadar týrmanacaktýr. Eðer bölgedeki tansiyon düþer ise þuan ki seviyelerden satýþlar baþlayacaktýr .Avrupa Birliðinde hala devam eden PIIGS krizide  ivmeyi artýran bir etken. Portekiz’in  EMSF Ýle olan sorunlarý ,baþta Almanya olmak üzere diðer AB ülkelerinin Ýrlanda,Ýtalya,Ýspanya’ya bakýþ açýsý ile  Yunanistan'ýn borçlarýnýn yeniden yapýlandýrmasýndan kurtulmasýnýn çok güç olduðu bir ortamda  altýn almak için çok sebep olduðu ortada.

Kýsaca belirsizliklerle dolu bu dünyada ,piyasalara kötümser bakan bir yatýrýmcý iseniz ,yani haberleri takip ediyor, dünyadaki terör eylemlerini ,savaþlarý görüyorsanýz ,Ortadoðu ile ilgili haberler hala gündemdeki yerini koruyorsa , enflasyon korkunuz varsa ,deflasyon beklentiniz varsa , AB ‘nin sevilmeyen kahramanlarý PIIGS’lerle ilgili endiþeleriniz varsa,yada tam tersi artýk kriz falan olmaz,ekonominin çarklarý dönmeye baþladý ve talep patlamasý yaþanýr diyenlerdenseniz ; geceleri rahat uyumanýn formülü önce kalbinizi ferah tutmaktan ,sonra portföyünüzde ki  altýný arttýrmaktan katmaktan geçiyor.

Herkese bol kazançlý günler