İhracat hızı yavaşlıyor, cari işlemler açığı artıyor

Bu yılın Haziran ayında cari açık, 2009 yılının aynı ayıyla karşılaştırıldığında % 51,5 oranında artarak 2.202 milyon ABD dolarından 3.337 milyon ABD dolarına yükseldi.

TCMB tarafından yapılan açıklamaya göre, yaşanan artışta, dış ticaret açığının bir önceki yılın Haziran ayına göre % 49,2 oranında artarak 4.336 milyon ABD dolarına ulaşması etkili oldu.

Açıklamada şöyle denildi:

"Bu yılın ilk yarısında cari işlemler hesabı, 20.743 milyon ABD doları açık vermiştir. Bu rakam 2009 yılının ilk yarısında 7.383 milyon ABD doları açık olarak gerçekleşmişti.

Dış Ticaret Dengesi

Bir önceki yılın ilk yarısında 8.078 milyon ABD doları açık veren ödemeler dengesi dış ticaret dengesi, bu yılın aynı döneminde 20.823 milyon ABD doları tutarında açık vermiştir. Bu dönemde, bir önceki yılın aynı dönemine oranla ihracat (FOB) gelirleri % 14,9 oranında artarak 54.822 milyon ABD dolarına ve bavul ticareti gelirleri de yine % 12,8 oranında artarak 2.724 milyon ABD dolarına yükselmişken, altın dahil ithalat (CIF) harcamaları % 33,6 oranında artarak 83.323 milyon ABD dolarına ulaşmıştır. 

Gelir Dengesi

Ücret ödemeleri ve yatırım geliri kalemlerinden oluşan gelir dengesi kalemi, 2009 yılının Ocak-Haziran dönemine göre % 10,3 azalarak 2010 yılının aynı döneminde 3.851 milyon ABD doları net çıkış kaydetmiştir. Yatırım geliri kaleminin altında yer alan doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve faizlerden oluşan diğer yatırımlarda gerçekleşen net çıkışlar, sırasıyla 1.142 milyon, 241 milyon ve 2.411 milyon ABD doları olmuştur.

2010 yılı Ocak-Haziran döneminde uzun ve kısa vadeli kredilere ilişkin faiz giderleri, bir önceki yılın aynı dönemine oranla % 26,8 azalarak 2.872 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. 

Cari Transferler

Cari transferler kalemi, 2010 yılının ilk yarısında % 35,6 oranında azalarak 593 milyon ABD doları giriş kaydetmiştir. Alt kalemler itibariyle, bu dönemde Genel Hükümet kalemi 199 milyon ABD doları, diğer sektörler kalemi altında yer alan işçi gelirleri de 353 milyon ABD doları giriş kaydetmiştir.

SERMAYE VE FİNANS HESAPLARI

Finans hesaplarında bir önceki yılın Ocak-Haziran döneminde 671 milyon ABD doları, bu yılın aynı döneminde de 21.585 milyon ABD doları tutarında net sermaye girişi olmuştur. Bu dönemde gözlemlenen başlıca gelişmeler aşağıda özetlenmektedir.

Doğrudan Yatırımlar

Doğrudan yatırımlar kalemi altında, Türkiye’deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredileri ve yurtdışında yerleşik kişilerin Türkiye’de gerçekleştirdikleri gayrimenkul alımlarını da içeren yurtdışında yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırımlar, 2009 yılının Ocak-Haziran döneminde 4.270 milyon ABD doları olarak gerçekleşmişken 2010 yılının aynı döneminde % 24,5 azalışla 3.222 milyon ABD doları olmuştur.

Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net yatırımlarla ilgili olarak, 2009 yılının ilk yarısında net 808 milyon ABD doları tutarında yatırım yapılmışken 2010 yılının aynı döneminde yapılan yatırım miktarı 949 milyon ABD dolarına yükselmiştir. Sonuç itibariyle, doğrudan yatırımlar kaleminde bu yılın Ocak-Haziran döneminde gerçekleşen net sermaye girişi, 2009 yılının aynı dönemine oranla % 34,3 azalarak 2.273 milyon ABD doları olmuştur.

Portföy Yatırımları

2009 yılının Ocak-Haziran döneminde 404 milyon ABD doları net sermaye çıkışı olan portföy yatırımlarında 2010 yılının aynı döneminde 6.765 milyon ABD doları tutarı net giriş gerçekleşmiştir.  Yurtdışında yerleşik kişiler, hisse senedi piyasasında Haziran ayında 537 milyon ABD doları tutarında net alım gerçekleştirerek Ocak-Haziran döneminde toplam 751 milyon ABD doları net alım yapmıştır. Öte yandan, devlet iç borçlanma senetleri piyasasında bu yılın Haziran ayında yapılan 453 milyon ABD doları tutarındaki net satımla birlikte Ocak-Haziran 2010 döneminde yurtdışı yerleşik kişilerce toplam 4.538 milyon ABD doları tutarında net alım gerçekleştirilmiştir.

Diğer Yatırımlar

Ticari ve nakit krediler ile mevduatlardan oluşan bu kalemde bir önceki yılın Ocak-Haziran döneminde 6.817 milyon ABD doları net çıkış gerçekleşmişken, 2010 yılının aynı döneminde 18.645 milyon ABD doları net giriş olmuştur.

Varlıklar

Bu bölümde yer alan ticari kredilerde, ihracat karşılığı yurtdışına açılan kredilerle ilgili olarak, bu yılın Ocak-Haziran döneminde 342 milyon ABD doları tutarında net kredi geri ödemesi gerçekleşmiştir. Bu rakam, bir önceki yılın aynı döneminde 38 milyon ABD doları olmuştu. Öte yandan, nakit kredilerde bir önceki yılın ve bu yılın Ocak-Haziran döneminde yurtdışında yerleşik kişilere sırasıyla 632 milyon ve 306 milyon ABD doları tutarında net kredi açılmıştır.

Bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz varlıkları, 2009 yılının Ocak-Haziran döneminde 115 milyon ABD doları artmışken, 2010 yılının aynı döneminde 7.549 milyon ABD doları tutarında azalma göstermiştir.

Rezerv Varlıklar

Finans hesaplarının son kalemi olan rezerv varlıkların içinde bulunan resmi rezervler, 2009 yılının Ocak-Haziran döneminde 4.430 milyon ABD doları azalırken, bu yılın aynı döneminde 6.098 milyon ABD doları artmıştır.